Yusuf AKGÜL

    ISTIKLAL MARSI:  MILLI DIRENIS DESTANI...

      GIRIS

      Bundan 89 yil önce, 1921 yilinin 1-12 Mart günleri arasinda, Büyük Millet Meclisinde çok önemli bir kararin oylamasi yapildi. Büyük Türk milleti adina, halkin temsilcisi olan milletvekilleri, milletimizin hak ve hürriyet isteyen duygularina tercüman olan Istiklal Marsi  adli eseri, milli mars olarak kabul ettiler.

      Sözlerini Mehmet Akif Ersoy’un yazdigi bu eserin ilk 2 kitasini mars olarak 89 yildir, her defasinda da büyük bir inanç ve heyecanla okuyoruz, husu içinde dinliyoruz. Ilk kelimesi   “Korkma!” ile baslayan Istiklal Marsimiz;

     “Hakkidir hür yasamis bayragimin hürriyet

       Hakkidir Hakk’a tapan milletimin istiklal…”

dizeleriyle tamamlaniyor.

      Dünyanin süper güçlerinin emperyalist emellerle topraklarimizi isgal ettigi, Türk insanini esaret zincirlerine mahkum etmeye kalkistigi; buna karsilik, halkimizin hak ve hürriyet arayan, bu sebeple topyekün bir milli kurtulus mücadelesi verdigi o karanlik ve karamsar günlerde Istiklal Marsimiz, milli uyanis ve sahlanisimizin sembolü olmustur.

      Istiklal Marsiyla Türk milletine azim ve heyecan vermek üzere “Korkma!” diye seslenen sair, “Yurdumuzun üstünde tüten en son ocak sönmeden, bu semalarda dalgalanan ayyildizli bayragin inmeyecegi”ni bütün dünyaya ilan ediyordu.

     “Bayrak inmez. Ezan dinmez. Ocak sönmez.”  diyordu…

      Istiklal Marsi, Türk milletinin hukuki temsilcisi olan milletvekillerinin ortak irade buyurduklari milli bir mutabakat metni, yani toplumsal bir sözlesmedir. Ayyildizli bayragimizin mavi göklerde dalgalandigi gibi, milli ruh ve suur da, Istiklal Marsimizla Türkiye topraklarinda dalga dalga yayilmis, “medeniyet” denilen tek disi kalmis canavara karsi çelik bir duvara dönüsen imanli gögüsler, Müslüman Türk yurdunu alçaklara teslim etmemistir…

      Istiklal Marsinda,  “Çatma kurban olayim çehreni ey nazli hilal!” diyerek bayraga, “Arkadas!” diyerek vatan savunmasindaki kahramanlara seslenen M.Akif Ersoy; “Kim bu cennet vatanin ugruna olmaz ki feda..” derken de adeta günümüz geçligine seslenmektedir…

      Milli mars yarismasi açildigi zaman tek sart, “Milli mücadelenin ruhunu ifade ve terennüm etmesi” idi.  Türk genligi de  milli ruh ve heyecani Istiklal Marsinda bulmaktadir.

      Milletleri yasatan ve gelecege tasiyan en önemli unsur, vatan sevgisi ve vatani savunma duygusudur. Mustafa Kemal'in Cumhuriyeti ve Türkiye’nin gelecegini emanet ettigi Türk gençligi, Istiklal Marsindaki milli ruhu ve heyecani yakaladigi, çagdas vasitalarla isledigi oranda görevini yerine getirmis olacaktir.

      Istiklal Marsimizin seksen dokuzuncu kabul edilis yildönümü vesilesiyle,  sesleniyor ve diyorum ki:

      “Türkiye Cumhuriyeti Devleti ve Türk milleti sonsuza kadar hür ve bagimsiz olarak yasayacaktir.”

      “Hakkidir hür yasamis bayragimiz hürriyet

        Hakkidir Hakk’a tapan milletimin istiklal…”

       Bayrak inmeyecek..  Ezan dinmeyecek..  Ocaklar sönmeyecek..

    ISTIKLAL MARSININ YAZILISI

        VE KABUL EDILIS ÖYKÜSÜ

      Istiklal Savasi’nin bütün siddetiyle devam ettigi 1921 yilinin ilk aylarinda, ülkemizi kavuran siyaset ve savas hayatinin içinde bir de sanat firtinasi düsmüs; Ankara’da büyük bir fedakârlikla çalismalarini sürdüren Büyük Millet Meclisi’nde bir Istiklal Marsi yazilmasin hususunda egilim ortaya çikmisti.

      Bu istek üzerine Milli Egitim Bakanligi tarafindan, bir bütün halinde milletimizin baslattigi Milli Kurtulus Hareketinin önemini ve yüceligini dile getirerek kahramanligini destanlastiracak bir milli mars yazilmasi için yurt çapinda bir yarisma açildi.

     Birinciligi kazanacak eser de, o zamanin parasiyla 500 TL’ si ödül verilecegi ilan edildi.

      Belirtilen süre içinde yarismaya 724 eser katildi. Yazilan marslarin hepsi de milli duygulara dayanilarak kaleme alinmistir, fakat hiçbiri milletin duygularini tamamiyla dile getiremiyordu.

      Devrin Milli Egitim Bakani Hamdullah Suphi Tanriöver, gelen eserler arasinda Mehmet Akif Ersoy’a ait bir siirin olmadigina isaret eder.

      O, böyle bir marsin ancak M. Akif Ersoy tarafindan yazilabilecegine inanmaktadir. Bu yüzden bütün gözler ondaydi, fakat o nedense bu yarismaya katilmamisti.

      Bu husus el altindan soruldu. Ankara’nin acimasiz soguguna karsi kisi paltosuz geçiren sairin yarismaya katilmayis sebebi, kazanacak olan esere para mükâfati verilecek olmasiydi.

      M. Akif, ucunda para ödülü olan bir yarismaya nasil giderdi ki! Milletinin kurtulacagini, hürriyete kavusacagini para karsiliginda mi söyleyecekti!

     Bunun üzerine H. Suphi Bey, M. Akif’i ikna etmesi için Balikesir Milletvekili Hasan Basri Çantay ile görüstü. M. Akif ancak yakin dostu ve çalisma arkadasi H. Basri Çantay tarafindan ikna edilebilirdi.

     H.Suphi Bey, M. Akif’e bir mektup yazarak, asil endisesinin gerektigi her seyi yerine getirecegini, yarismaya istirak buyurmasini ondan rica etti.

     H.Suphi’nin mektubu sonucunda, ayrica H.Basri Çantay’in da araya girmesiyle ikna olan ve yarismaya katilmayi kabul eden M. Akif Ersoy, Ankara’daki Taceddin Dergâhi denilen sade ve konforsuz mekanda 17 Subat 1921’nden itibaren Istiklal Marsini yazmaya basladi ve 10 kitadan olusan eseri, 14 günde tamamlandi.

     23 Nisan 1920’de açilan Büyük Millet Meclisinin ikinci çalisma yili 1 Mart 1921’ basladi. Büyük Millet Meclisinin toplantisina baskanlik eden Gazi Mustafa Kemâl, açilis nedeniyle yaptigi konusmada su cümleleri sarf etmisti:

     “Arkadaslar artik yeis ve keder dolu günlerimiz çok geride kaldi. Esarete karsi çocuklarini isyana davet eden ecdadin sesi, kalplerimizin içinde yükseldi; bizi son kurtulus mücadelesine davet etti. Memlekete kurtulus ve hakikat yolunu göstermis ve bütün milleti istiklal bayragi altina toplamis yüce Meclisimiz ikinci çalisma yilini girerken; bu, ufkunda gelismeye baslayan isiklarin, büyük felaketler görmüs bahtsiz vatanimizda hayirli bir safak olmasi için dua ediyorum.”

     Gazi Pasa’nin bu heyecan dolu sözleri Büyük Millet Meclisini alkislarla çinlatirken, Balikesir Milletvekili H.Basri Çantay’in önergesiyle, H. Suphi Bey’den mars yarismasina katilan eserlerden birinin okunmasi istenir.

     Kürsüye gelen Milli Egitim Bakani H. Suphi Bey, yarismaya katilan eserlerden sadece 7 tanesinin kayda deger oldugunu, bunlarin içinde M. Akif Ersoy’a ait bir eser bulundugunu belirtir.

     Ve tok sesiyle tek tek 41 misralik siirin tamamini okur. Milletvekillerinin çilgin alkis ve tezahüratlari arasinda heyecan son haddini bulmustur. Salon inlemektedir.

     Bu sirada Meclis’in ön siralarinda bulunan M. Kemal Pasa gözleri dolu dolu alkisliyordu. Mehmet Akif Ersoy ise mahcuplugundan yüzünü kollarinin arasina gizlemis, siranin üzerine kapanmisti.

    I stiklal Marsi’nin on kitasinin okunmasindan sonra “Milli Mars” olarak kabul edilmesi için Balikesir Milletvekili H. Basri Çantay ve Bursa Milletvekili Emin Bey tarafindan Meclise bir önerge verildi. Yapilan oylama sonucunda eser büyük bit çogunlukla milli mars olarak kabul edildi, adina da “Istiklal Marsi “ denildi.

     Istiklal Marsimizin tamami genel istek üzerine H. Suphi Bey tarafindan tam dört kez okunmus ve Millet Meclisi üyeleri ayakta dinleyerek çilginca alkislamislardir.

     Böylelikle milli mars olarak kabul edilen eser, devrin edebiyat dergilerinden Sebil-ür Resat’ta “kahraman ordumuza” ithafen yayinlanmis ve büyük yanki uyandirmistir.

     Mehmet Akif Ersoy bu eserini Türk milletine hediye ettigi için, ‘bu benim degil milletimin eseridir’ diyerek Safahat adli siir kitabina koymamis, aldigi para ödülünü de hayir kurumlarina bagislamistir.

     Istiklal Marsimiz dünyada iki kez bestelenen tek milli marstir. Eser milli mars olarak kabul edildikten sonra bestelenmek üzere beste yarismasi açildi. Ancak bu, Kurtulus Savasi’nin siddetlenmesi üzerine gerçeklesemedi.

     Cumhuriyet’in ilanindan sonra Milli Egitim Bakanliginda yapilan bir toplantida yarismacilarindan Ali Rifat Çagtay’in çalismasi birinci seçildi. Bu ilk beste, alti ay icra edildi.

     1930 yilinda bu beste degistirildi ve Türkiye’de ilk klasik orkestrayi kuran Osman Zeki Üngör’ün bestesi kabul edilerek çalinmaya baslandi.

     Yurdumuzun düsman isgaline ugradigi o karanlik günlerde ümidin, sömürgecilige karsi durusun, vatan sevgisi ve Türkün özgürlük askinin sembollesmis bir ifadesi olan Istiklal Marsimiz; hürriyetimizin, milli mücadele azmimizin ve mukaddesatimizin teminati olarak ebediyen yasayacak ve yasatilacaktir.

     1 Mart 1921 tarihi Büyük Millet Meclisi toplantisinda benimsenen Istiklal Marsimizin kabul karari, 12 Mart 1921 tarihi Resmi Gazete’de yayinlanarak yürürlüge girmistir.

     O tarihten bu yana milletimizin hak ve hürriyet isteyen sesini dünyaya haykiran, masa basinda degil bizzat yasanarak yazilan ve bütün ruhuyla hissedilen bir Istiklal Marsimiz vardir.

     Mehmet Akif Ersoy’un hasta yataginda kendisini ziyarete gelen ögrencilere dedigi gibi, en büyük dilegimiz:’Allah’in bu millete bir daha Istiklal Marsi yazdirmamasi”dir.’

     Istiklal Marsimizin kabul edilisinin 89. yildönümü vesilesiyle; Hasan Basri Çantay’i ve hususen milli sairimiz Mehmet Akif Ersoy’u rahmet ve sükranla aniyoruz. …